Bemiddeling

“Snel en efficiënt ICT-geschillen oplossen. Al eens aan bemiddeling gedacht?”

Een toenemend aantal bedrijven alvast wel. Wel is nog meer informatie nodig over bemiddeling of mediation. Dat blijkt uit een rondvraag bij bedrijfsjuristen die wel eens te maken krijgen met ICT-geschillen of betwistingen over intellectuele eigendom.

ICT-geschillen oplossen vergt een bijzondere aanpak

ICT-processen zijn meer en meer business-kritisch. Dit betekent dat veel ICT-geschillen een gevolg hebben voor de continuïteit van de onderneming. Als een onderneming een leverancier heeft gekozen voor een ICT-project, is het dus niet altijd zo eenvoudig om deze keuze ongedaan te maken. ICT-contracten voorzien vaak mechanismen om een evenwicht te zoeken in de contractuele verplichtingen, zoals service credits, change management of een benchmarking voor
prijsherziening. Vaak ligt een technische kwestie, of een discussie over onderhoud of over kwaliteitsvereisten aan de basis van een conflict. De technologie verandert snel. Bovendien is er een toenemende convergentie tussen verschillende technologieën. Bijvoorbeeld tussen telecom, spraak en data transfer, of convergentie tussen inhoud en infrastructuur, zoals het online uitwisselen van muziek en video in peer to peer netwerken. Wat is de impact op het budget en de timing binnen het project? Wat is het gevolg voor de positie van de ICT-manager of projectmanager die rond de tafel zit? Een goed begrip van al deze zaken is onontbeerlijk voor het zoeken naar een snelle en efficiënte oplossing, of om de oplossingen te kunnen inschatten die leverancier en klant zelf voorstellen.

Naar de rechtbank

De rechtbank zal het geschil juridisch beoordelen op basis van wat de partijen kunnen bewijzen. De rechtbank kan een deskundige aanstellen om het geleverde ICT-systeem of de software te onderzoeken, en die zal vervolgens een verslag opstellen. Daarna kunnen de juridische argumenten voor de rechtbank ten gronde worden uitgespit. Dit alles kan soms -noodzakelijkerwijs – heel wat tijd in beslag nemen. En tijd is nu net iets wat je niet hebt in veel ICT-geschillen. Tegen de tijd dat er een definitieve uitspraak is kan de technische oplossing al achterhaald zijn of is de know-how om een ICT-project af te werken niet meer, of slechts tegen een hoge prijs, beschikbaar. In ons rechtssysteem kan de rechter niet het contractuele evenwicht tussen de partijen aanpassen, of de rechten en plichten van leverancier en klant herdefiniëren. De rechtbank kan vaststellen dat een contractuele verplichting niet is nagekomen en de uitvoering ervan bevelen of de overeenkomst ontbinden, en in beide gevallen ook veroordelen tot schadevergoeding.

Voordelen van bemiddeling voor ICT-geschillen

Bemiddeling of mediation is een vor m van alternatieve geschillenbeslechting. Het is geen arbitrage, waarbij een arbiter beslist. Bemiddeling biedt voor ICT-geschillen heel wat voordelen, zeker wanneer er meer dan twee partijen betrokken zijn, bijvoorbeeld onderaannemers. De leverancier en de klant geven hun conflict niet uit handen maar spelen zelf een actieve rol. Ze zoeken, met de hulp van de mediator, naar een oplossing waarmee ze allebei kunnen leven. Hierdoor kunnen ze, als dit nuttig is voor het ICT-project, hun commerciële relatie behouden. De partijen kunnen zelf een of meerdere mediators kiezen die kennis hebben van de ICT-wereld of over de nodige juridische en/of technische bagage beschikken. Ook de taal van de bemiddeling is vrij. Dit is niet het geval in een procedure voor de rechtbank. Bewijsstukken, zoals een contract of e-mails die in het Engels zijn opgesteld, moeten dan in principe vertaald worden.

De bemiddelaar kan de achterliggende business redenen naar voren laten komen en hoeft zich niet te beperken tot een juridische of technische kijk op de zaak. Elke partij mag zelfs “onder vier ogen” met de bemiddelaar spreken, bijvoorbeeld over vertrouwelijke voorstellen of eventuele zwakke punten in het eigen dossier. Een apart gesprek met de rechter kan niet omdat de procedure daar tegensprekelijk moet zijn. Dit betekent dat je alles wat je aan de rechter voorlegt, ook op voorhand aan de tegenpartij moet voorleggen. In tegenstelling tot een openbare procedure voor de rechtbank, is een bemiddeling niet openbaar maar wel vertrouwelijk. Indien de bemiddeling mislukt mogen vertrouwelijke voorstellen achteraf niet voor de rechtbank gebruikt worden.

Geen “oefening in lief zijn voor elkaar”

Bemiddeling is natuur lijk geen mirakeloplossing. Is een precedent nodig, dan is een bemiddeling niet aangewezen. Bemiddeling is evenmin een “oefening in lief zijn voor elkaar” of iets dergelijks. Het gaat evenmin over op voorhand toegeven. Bemiddeling moet worden voorbereid zoals een onderhandeling.

Kleine lettertjes, grote gevolgen

Het is raadzaam een praktische bemiddelingsclausule in te lassen in het ICT-contract. Er bestaan verschillende varianten, en een combinatie met typische SLA-escalatieclausules zijn mogelijk. Vooral in internationale ICT-contracten is het nuttig duidelijk te preciseren wat wordt bedoeld met bemiddeling omdat het in andere landen verschillende juridische gevolgen kan hebben. In België bestaat sinds februari 2005 wel een algemene wettelijke regeling maar dit is niet in alle EU-lidstaten het geval. Ook de Europese wetgever laat zich niet onbetuigd. Daar staat een richtlijn over bemiddeling in burgerlijke en handelszaken op stapel.

Edwin Jacobs is advocaat aan de balie van Brussel en partner in het advocatenkantoor time.lex, dat gespecialiseerd is in ICT-recht.

Deze tekst werd gepubliceerd met toestemming van de auteur.