SMART

SMART is een model waarmee doelstellingen duidelijk omschreven kunnen worden. Aan de hand van deze doelstellingen kan het beleid worden aangepast. Aan de hand van de gestelde doelstellingen kan naderhand ook geëvalueerd worden.

In het SMART model worden doelen niet beschreven in activiteiten maar in specifieke resultaten die bereikt moeten worden.

De letters van SMART staan voor:

• Specifiek
• Meetbaar
• Acceptabel
• Realistisch
• Tijdgebonden

Specifiek
De doelstelling moet eenduidig zijn. De doelstelling moet dus door iedereen goed begrepen worden. Belangrijk is om hier het einddoel vast te leggen en niet de activiteiten die voltooid moeten worden om tot dit doel te komen.

Meetbaar
Er zullen een aantal indicatoren vast gesteld moeten worden waaraan kan worden gemeten hoever de doelstelling is gevorderd. Voor sommige doelen kan dit een moeilijk punt zijn, niet elk doel laat zich even makkelijk meetbaar maken.

Acceptabel
Een doel moet acceptabel zijn. Medewerkers zullen gestelde doelen sneller ondersteunen als zij het nut ervan inzien. Als een doel niet geaccepteerd wordt door de meerderheid zal de haalbaarheid verminderd worden.

Realistisch
De doelen moeten realistisch zijn, dus haalbaar zijn. Als op voorhand al wordt gesteld dat de haalbaarheid van de doelen niet realistisch is zal er niet aanbegonnen worden.

Tijdgebonden
De doelen moeten zo opgesteld worden dat ze ook tussentijds gemeten kunnen worden. Zo kan gevolgd worden of alles volgens plan verloopt. Tevens moet vastgesteld worden waneer het uiteindelijke doel behaald moet zijn. Er wordt dus gewerkt met een deadline.

Kritiek op SMART
Zoals op veel zaken kritiek wordt geleverd gebeurd dat ook bij het SMART model. De twee voornaamste kritiek punten op het SMART model zijn:

• Is het wel zo dat doelen altijd realiseerbaar, acceptabel etc. moeten zijn? Het werken aan doelen die nooit behaald zullen worden is niet per definitie zinloos.
• De onmogelijkheid sommige doelen SMART te formuleren. Veel concepten (bv. veiligheid, geluk, leefbaarheid) zijn moeilijk of niet meetbaar. De eis om doelen SMART te formuleren, kan in die gevallen leiden tot fixatie op wel meetbare gegevens waarbij het eigenlijke doel uit het oog wordt verloren.

Deze kritiekpunten zijn te weerleggen. Kritiekpunten verwarren doelstellingen met hun achterliggende doelen. Doelen kunnen vaag en visionair zijn. Maar doelstellingen zijn er om er mensen mee aan het werk te zetten. Hun werk wordt ermee beoordeeld en de mensen worden erop afgerekend. Met doelstellingen die SMART zijn, kan zo een oordeel meetbaar gemaakt worden.