Het traditionele beloningssysteem gaat op de schop

Maastricht – Door drs. Jacqueline Munnichs – Functies indelen in vaste schalen. Ieder jaar een tree binnen de schaal erbij krijgen. Traditioneel wordt er van uit gegaan dat het belonen van werknemers gebeurt op objectieve wijze. Maar wie verder kijkt, ziet de subjectiviteit van het huidige beloningssysteem.

Met als gevolg onbegrip en ontevreden werknemers. Werkgevers moeten, volgens dr. Teun Dekker, politiek filosoof aan University College Maastricht, meer moeite doen om het gesprek hierover aan te gaan met hun werknemers. Dat komt ten gunste aan hun motivatie. “Kijk hoe hoog de emoties oplopen over de debatten over topsalarissen in de publieke sector. Maar goed uitgewerkte argumenten schieten er vaak bij in,” stelt Dekker. “Ik wil mezelf nuttig maken om het debat over belonen te verhelderen en de goede van de slechte argumenten te scheiden. Op dit moment is dat, naar mijn mening, een van de redenen dat het vertrouwen nu zo laag is. In het Dijkstal-rapport van 2005 bijvoorbeeld staat onder meer het voorstel dat niemand in de publieke sector meer mag verdienen dan de minister-president, de zogenaamde Balkenende-norm. Dat lijkt een redelijk voorstel maar ik vind in het rapport weinig goed uitgewerkte argumenten terug. Een gemiste kans. Want goed onderbouwde argumenten kunnen het debat bepalen voor de rest van de arbeidsmarkt.” Het onderzoek raakt het maatschappelijk belang. Dat blijkt eveneens uit het feit dat Dekker onlangs een Veni-beurs hiervoor ontving. De komende drie jaar onderzoekt hij de argumenten en het publieke debat over dit onderwerp in Nederland, Singapore, Hongkong, Frankrijk, Noorwegen, Zweden en de Verenigde Staten.
Op deze wijze denkt Dekker ook een licht te laten schijnen over de rest van ons beloningssysteem. “Meer en meer zien we dat traditionele argumenten, van elk jaar een tree erbij en functies indelen in vaste schalen, werknemers niet meer tevreden stellen. Er is behoefte om deze argumenten te expliciteren. Een werknemer wil weten om welke redenen hij wordt beloond. Is het zijn ervaring, loyaliteit, zwaarte van de functie of de stress die de functie met zich meebrengt? Allemaal argumenten die in het huidige debat worden gebruikt om het huidige beloningssysteem te rechtvaardigen. Maar wie zijn werk leuk vindt, ervaart minder stress. En wie heel lang op dezelfde functie zit, is die nog loyaal? Of is dat gewoon makkelijk? Het huidige beloningssysteem gaat deze dialoog met de werknemer uit de weg. De afkeer voor subjectiviteit vertalen werkgevers in zogenaamde formele criteria. Maar met het niet willen praten over belonen, creëren werkgevers juist een voedingsbodem voor ontevredenheid. Naar mijn mening is het de hoogste tijd dat werkgevers deze doos van Pandora opentrekken. Want vroeg of laat gaat het huidige traditionele beloningssysteem op de schop. Vooral de jonge generatie accepteert niet dat ze door werkgevers op dezelfde wijze wordt beloond als hun ouders en grootouders. Voor hen liggen de argumenten voor werk uiteindelijk ook anders. Dat is heel begrijpelijk. Een reorganisatie biedt, mijn inziens, een uitstekende gelegenheid om het beloningssysteem direct goed te regelen. Goed onderbouwd belonen vormt de basis voor betere beslissingen in de toekomst en zorgt dat werknemers meer tevreden zijn. Werkgevers die hierin tijd en energie steken, gaan de dialoog met hun werknemers aan. De juiste argumenten op tafel krijgen, doet soms pijn. Zowel voor werkgevers als werknemers.