Toetsenbord

Binnen deze kennisbank categorie kunt u:

Het toetsenbord van een computer is het apparaat waarmee met de hand gegevens ingevoerd kunnen worden. Het wordt ook wel, naar Engels voorbeeld, het keyboard genoemd.

Er zijn veel verschillende toetsenborden. Er bestaan verschillende soorten toetsenbordindeling (waar welke knoppen staan). Moderne toetsenborden hebben meestal ook nog allerlei multimedia-knoppen hebben waarmee je snel muziek af kunt spelen of meteen het internet op kunt.

De plaatsing van de toetsen en dus de verschillende indelingen zoals QWERTY, AZERTY en dergelijke hebben hun oorsprong bij de mechanische schrijfmachine. Bij die toestellen werden de letters geschreven door het indrukken van een toets die een stang deed uitklappen die een letter op het papier drukte. Slechts één letter kon op hetzelfde ogenblik afgedrukt worden. Om de kans van het inelkaar haken van de stangen van de verschillende letters te beperken werden de letters hiervoor uit elkaar geplaatst op basis van het voorkomen van die letter in die taal. Aangezien de volgorde van de vaak voorkomende letters en symbolen verschillend is van taal zijn er voor verschillende talen verschillende ontwerpen voor de plaatsing van de toetsen gemaakt.

De plaatsing van de toetsen was dus niet een kwestie van gebruiksgemak maar had een puur technische reden. Deze reden is niet meer van toepassing sinds het gebruik van elektronische schrijfmachines en computers. Doch de gewoonte is sterker dan de reden. Toetsenbordindelingen die ontworpen zijn voor het gebruiksgemak zoals het Dvorak toetsenbord worden slechts zeer beperkt gebruikt.

Nederland


In Nederland worden meestal toetsenborden met de Amerikaanse indeling verkocht. Dit is een van de zogenaamde QWERTY-indelingen, genoemd naar de eerste 6 letters van de bovenste letterrij. Deze indeling is ontstaan tijdens het gebruik van de typemachine.


België


In België wordt meestal het AZERTY toetsenbord gebruikt (ook genoemd naar de eerste 6 letters op de bovenste rij). De reden dat België lange tijd geleden voor het Franse AZERTY heeft gekozen is dat er in België ook een Franstalig gedeelte is en dat de Vlamingen dus ook Franse tekens ( é è ç à ) gemakkelijk moeten kunnen typen.

Opmerking: dit is niet de Franse AZERTY toetsenbordindeling! Het verschil met de Franse AZERTY zit onder andere in de naamgeving van de toetsen. Zo heet ‘enter’ in de Franse AZERTY toetsenbordindeling ‘entrée’. Ook ‘escape’, ‘insert’, etc. zijn voorzien van een Franstalig equivalent. Verder staan sommige symbolen zoals het apenstaartje in de Franse toetsenbordindeling op een andere plaats.
Het verschil tussen de lettertekens bij AZERTY en QWERTY is dat de A en de Z zijn omgewisseld met de Q en de W, en de M staat respectievelijk naast de L of naast de N.

Andere


Er zijn echter ook veel andere indelingen. De meeste zijn bedoeld voor verschillende talen.
Zo zijn de toetsenborden in Duitsland meestal QWERTZ: de Y en de Z zijn ten opzichte van QWERTY omgewisseld, en er zijn toetsen voor de ä, de ö, de ü en de ß.
Er is ook een (niet zo bekende) Nederlandse indeling. Deze heeft voor de accenten speciale toetsen (zoals bijvoorbeeld de lange ij), hetgeen voorkomt dat bijvoorbeeld “anders” verhaspeld wordt tot änders”. Vooral IBM verkoopt relatief veel Nederlandse toetsenborden, verder worden ze voor personal computers weinig gebruikt.
Ook zijn er totaal andere indelingen, zoals het Dvorak toetsenbord. Dit is zo ingedeeld dat de letters die veel gebruikt worden juist dicht bij elkaar op de middelste rij zitten, en zo makkelijk te typen zijn. Ook is er een Dvorak-toetsenbord voor mensen met enkel een linkerhand, en een voor mensen met enkel een rechterhand. Dvorak is door de logica makkelijker te leren.
Bij een laptop zitten de letters steeds op dezelfde plaats. De leestekens zitten vaak wel ergens anders. Zo zijn bijvoorbeeld vaak de tekens ” en @ verwisseld. Dit tot ergernis van veel mensen omdat zij gewend zijn dat een bepaald teken op een bepaalde plaats zit. Een oplossing hiervoor is het instellen van een ‘normaal’ toetsenbord. Als bekend is waar de tekens zitten is het mogelijk blind te typen. Als men echter net dat ene teken wil hebben wat men niet zo vaak gebruikt, moet men weer omslachtig gaan zoeken.

Aansluiting

Er zijn verschillende soorten aansluitmogelijkheden: USB, PS/2, DIN.

  • USB
  • PS/2
  • DIN

Tegenwoordig worden veel draadloze toetsenborden verkocht. Bij draadloze toetsenborden wordt een ontvanger meegeleverd die via de gewone aansluitmogelijkheden in de computer kan ingeplugd worden. Een nadeel hiervan is dat je problemen krijgt als de batterijen op raken. Veel toetsenborden dienen tegenwoordig vaker op een USB poort aangesloten te worden in plaats van op de PS/2 aansluiting. Dit is nodig omdat veel toetsenborden vaak van extra’s worden voorzien. Deze extra’s hebben vaak extra stroom nodig, de stroom die de PS/2 aansluitign levert is dan niet genoeg.

Ergonomie

Met een goede ergonomie kan het aantal gemaakte typefouten worden geminimaliseerd.
Over de ergonomie van toetsenborden is niet altijd evenveel duidelijkheid. Aspecten die hierbij aan de orde komen zijn:

  • toetsgrootte en toetsplaatsing
  • hoogte van het toetsenbord en hellingshoek ten opzichte van het bureaublad (al dan niet gebruiken van steuntjes aan de onderzijde)
  • kracht benodigd om een toets in te drukken duidelijke klik voelbaar bij indrukken polssteun

Vaak is het een persoonlijke keuze welk toetsenbord het beste is.

Een verstelbaar toetsenbord


Om RSI te voorkomen zijn er ergonomische toetsenborden. De meest eenvoudige oplossing is door de toetsen voor de linkerhand wat schuin naar links te draaien en de toetsen voor de rechterhand wat schuin naar rechts. Door beide delen los van elkaar te fabriceren kan de gebruiker zelf de hoek instellen. Soms zijn ook de functietoetsen naar boven gedraaid, zodat ze ingedrukt kunnen worden zonder de handen te verplaatsen. Tot slot zijn er toetsenborden die een aantal toetsen precies onder de vingers hebben zitten. Vaak moet daarbij een bepaalde toetscombinatie (i.p.v. een enkele toets) ingedrukt worden voor een bepaalde letter.
De Nederlandse ingenieur H. te Maarsen presenteerde in 2005 een rechtopstaand toetsenbord. Er bestonden al rechtopstaande toetsenbord, maar deze staat zoals een opengeslagen boek. De toetsen zijn aan de buitenzijde (niet direct zichtbaar voor de gebruiker) geplaatst. De toetsen hebben dezelfde indeling als een gewoon toetsenbord. Maarsen heeft plannen om de toetsenborden in 2006 massaal te laten produceren in China.

Constructie

Tegenwoordig wordt vrijwel altijd een constructie met folieschakelaars gebruikt. Het zou namelijk erg duur worden wanneer voor iedere toets een aparte schakelaar gemonteerd zou worden. Deze folieschakelaars zijn echter niet zichtbaar maar worden via een flexibel siliconenmasker door de toetsen aangestuurd.
In een toetsenbord zit een aantal lagen op elkaar. De onderste plaat bestaat uit een printplaat met contacten of uit folie met geleidende sporen waarbij de folie op een metaalplaat of kunststofplaat ligt voor de stevigheid. Deze onderste plaat bevindt zich onder alle toetsen. Daar bovenop wordt een folie gelegd met gaten onder iedere toets. Deze zorgt voor wat afstand zodat er geen contact gemaakt wordt. Vervolgens komt daar de bovenste folielaag met geleidende contacten bovenop. Deze bovenste folielaag is flexibel zodat de contacten bij een lichte druk tegen de onderste contacten gedrukt kunnen worden. Op deze lagen (en onder de toetsen) bevindt zich een gebobbelde vorm van flexibel silicone. Deze zorgt ervoor dat de toetsen terugveren, en tevens zorgt dat ervoor dat een toets al contact maakt, nog voordat de toets volledig wordt ingedrukt. Tot slot komen daar alle toetsen van hard kunststof bovenop. Bij de spatiebalk en soms bij andere toetsten worden nog extra metalen veren geplaatst.

Trivia

Het langste Nederlandse woord wat je met de linkerkant van een qwerty toetsenbord kunt typen met je linkerhand is “secretaresse”. Daarvoor moeten de vingers op de standaard 10-vingerstypepositie geplaatst worden.
Het Engelse woord voor schrijfmachine, “typewriter”, is op een Qwerty-toetsenbord typbaar met enkel de bovenste rij toetsen.

LinkedInTwitterGoogle+Facebook

Gebruikers die hebben bijgedragen aan deze kennisbank pagina:
Project
management
Online
marketing
Search engine
optimization
Search engine
advertising
Social media
marketing
Web
analytics
  • ICTloket.nl | Netwerkevenementen, Online Marketing en Projectmanagement
  • | ©2017 ICTloket.nl     Privacy Statement